پیکرهٔ آسمانی یا «صورت فلکی» یا «Constellation» به گزیده ای از ستارگان گفته میشود که از دیدگاه ما زمینیان٫ همسان ِ جانداران ٫ ابزار و یا نگاره هایی آشنا در آسمان دیده میشوند.

در واقعیت سه بعدی، ستارگان یک پیکرآسمانی لزوماً به هم نزدیک نیستند و ربطی به هم ندارند. قرار دادن آنها در یک مجموعه صرفاً به خاطر نزدیکی ظاهری از دیدگاه زمینی است. دستهبندی ظاهری ستارگان به صورت پیکرهایآسمانی از نظر نشانیدهی و تهیه نقشههای آسانفهمِ آسمان مفید است.

مطالعات باستانشناسی نشان میدهد که نگاره‏های نقاشی شده بر روی دیوارهای غار لاسکو در جنوب فرانسه حاوی نشانههای نجومی است. گمان میشود خوشه ستارهای پروین در کنار خوشه قلائص (صورت فلکی گاو) بر روی این نگارهها نمایش داده شدهاست.


پیکر آسمانی شکارچی


دوری ِ ستارههای
پیکر آسمانی شکارچی از یکدیگر

شاید انسانهای دوران پارینه‏سنگی (۳۰٬۰۰۰ تا ۲۶٬۰۰۰ سال پیش از میلاد) نخستین کسانی بودند که چهار جهت اصلی را تشخیص دادند. در اواخر دوره پارینهسنگی (۲۰٬۰۰۰ تا ۱۶۰۰۰ سال پیش از میلاد) در فرانسه هنر ساخت ابزارهای سنگی به اوج خود رسید و در آن هنگام اندیشه نخستین صورتهایفلکی پایه گذاری شد. این را در آثار باقیماندهٔ نقشهای درون غارهای این دوران میتوان یافت.

در فرهنگهای دنیا٫این پیکرها نیز گاه یکسان نیستند و هم نگاره و هم ستارگانی که در پیکره هستند با هم فرق میکنند.

برای نمونه٫ پیکرهٔ آسمانی شکارچی که یکی از پرنام و نشانترینها در آسمان میباشد. برای فرهنگهای اروپایی به این گونه است:


که گاه این نگارهٔ هنری را رویش انگار میکنند:


ولی در فرهنگ چینی٫ سامانه اش اینگونه است:


و برای مردمی که در جزیره های گوناگون اقیانوس آرام میزیسته اند اینگونه بوده:


در دره میرملاس و همیان در شمال کوهدشت لرستان نیز پناهگاههایی از این دوران وجود دارند. در این پناهگاهها نقشهای رنگدار زیادی است. حدود ۱۶٬۰۰۰ تا ۸٬۰۰۰ سال پیش از میلاد، کمکم اسامی گروههای ستارهای (صورتفلکی) به سه دستهٔ نمادین تغییر کرد. دنیای پایینی، میانی و بالایی. حدود ۱۰٬۰۰۰ سال پیش از میلاد، عصر یخبندان در اروپا به پایان رسید. با گرم شدن زمین، علفزارها و دشتهای اروپا جای خود را به جنگلها دادند و دوران نوسنگی آغاز شد. در این دوره، انسانها به جای شکار و جمعآوری غذا به کشاورزی و تولید غذا میپرداختند. از این رو نیاز آنها به وضعیت آب و هوا، و دانستن فصلها بیشتر شد. به این ترتیب به مسیر سالانه خورشید در آسمان توجه بیشتری کردند. میتوان گفت حدود ۵٬۶۰۰ سال پیش از میلاد، چهار صورت ‏فلکی در آسمان شکل گرفته بودند: دو پیکر، سنبله، قوس و ماهی. آنها نمایانگر نقاط اعتدالها و انقلابهای آن زمان بودند و مبنای صورت فلکیهای منطقةالبروجی امروزی شد.

امروزه انجمن جهانی ستاره شناسی ( IAU) آسمان را به هشتاد و هشت بخش که در هرکدام یک پیکر آسمانی قراردارد٫ مرزبندی کرده است.
این مرزبندی ها٫ یافتن دیگر ستارگان٫ کهکشانها و نواختر ها را برای ستاره شناسان٫ به ویژه برای ستاره شناسان «آماتور» آسانتر میکند.


بنپایه: ویکیپیدیا