PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : گام هاي بشر در توسعه صنعت فضا



Mahmood Mokhtari
06-10-2011, 15:38
http://www.magiran.com/LOGO/mg2835_l.gif

گام هاي بشر در توسعه صنعت فضا
فناوري فضايي كاربردهاي متنوعي دارند




http://www.magiran.com/ppic/2835/3243/12-3.jpg
يكي از پرسش هايي كه هميشه درباره برنامه هاي فضايي مطرح مي شود، اين است كه چرا بايد به موضوع فضا بپردازيم، در حالي كه هنوز در زمين مشكلات بسياري داريم؟ فايده پرداختن به برنامه هاي فضايي چيست؟ و در كل، برنامه هاي فضايي چه كاري براي ما انجام مي دهند؟ اين پرسش ها بجاست. مردم حق دارند درباره سرمايه هاي ملي خود و محل استفاده آنها پرس و جو كنند، بويژه اين كه برنامه هاي فضايي بسيار گران هستند و هزينه زيادي صرف مي شود تا برنامه اي در اين زمينه به نتيجه نهايي برسد.
هزاره سوم را بسياري هزاره فضا مي دانند، نه به اين دليل كه كشورهاي قدرتمند، آن را وسيله اي براي قدرت نمايي كرده اند، بلكه به اين خاطر كه فضا ابزار برتري است كه مي تواند پاسخگوي بسياري از نيازهاي بشر باشد. تحولي كه صنعت فضايي مي تواند در زندگي جوامع به وجود آورد، به ذكاوت و توانايي آن جامعه در بهره بردن از اين موهبت بستگي دارد.
بايد گفت عده اندكي از مردم از فايده برنامه هاي فضايي و كاربرد صنعت فضا در زندگي روزمره خود آگاهند. علوم و فناوري فضايي از سال ها پيش در كشورهاي پيشرو به صورت جدي به كار گرفته شده و امتحان خود را پس داده است.
اولين گام در توسعه صنعت فضا، ساخت و پرتاب ماهواره است. هدف از طراحي ماهواره ها، به كارگيري در يكي از اين سه منظور است: علوم فضايي، كاربردهاي فضايي و مخابرات. ماهواره هايي كه در هر يك از اين گروه ها ساخته و پرتاب مي شوند، ويژگي هاي خاص خود را دارند.

ماهواره هاي علمي - تحقيقاتي
با استفاده از ماهواره هاي علمي، بيشتر درباره جهان و نحوه پيدايش آن مي آموزيم. بسياري از علوم، پيشرفت خود را مديون اين ماهواره ها هستند. اين ماهواره ها از خورشيد، زمين و ساير سيارات منظومه شمسي، اطلاعاتي در اختيار دانشمندان قرار مي دهند. تجهيزاتي كه اين ماهواره ها حمل مي كنند، پديده هايي از قبيل ميدان مغناطيسي، ذرات تشكيل دهنده اتمسفر، دما و فشار را اندازه گيري مي كنند.

ماهواره هاي كاربردي
ماهواره هاي كاربردي انواع گوناگوني دارند. ماهواره هاي سنجش از دور، از شناخته شده ترين ماهواره هاي اين گروه هستند. اين ماهواره ها قابليت ارزيابي و كنترل پديده هاي زميني را از دور دارند و اطلاعاتي كه جمع آوري مي كنند، به ما نشان مي دهد بر زمين ما چه مي گذرد. براي مثال، نشو و نماي گياهي در كجا سالم و در كجا دچار آسيب شده است. كاربري اراضي گوناگون چگونه و تا چه اندازه تغيير كرده است. با استفاده از اين ماهواره ها مي توان آلودگي هاي زيست محيطي را نيز تحت نظرگرفت. پايش توسعه شهرها، كنترل كشاورزي، مطالعه منابع آب، پايش نواحي ساحلي، كنترل شيلات، پيش بيني و پايش حوادثي از قبيل سيل، لغزش زمين و زلزله از كاربردهاي متداول ماهواره هاي سنجش از دور است.
گروهي از ماهواره هاي سنجش از دور، ماهواره هاي منابع زميني هستند. ماهواره هاي منابع زميني به دانشمندان در مطالعه منابع زمين اعم از اقيانوس ها، جنگل ها و مراتع، معادن و هر چه در سطح زمين وجود دارد، كمك مي كنند.
گروه ديگري از اين ماهواره ها، ماهواره هاي هواشناسي هستند كه كاربرد گسترده آنها آشكار است.
ماهواره هاي نظامي را هم بايد در گروه ماهواره هاي كاربردي قرار داد. اين ماهواره ها اطلاعاتي از رزمگاه يا منطقه مورد نظر تهيه مي كنند. دقت عكس هاي تهيه شده از اين ماهواره ها گاه به حدي است كه مي تواند مشخص كند در مكاني خاص، چه فرد يا افرادي ايستاده اند يا گروه ها و افراد گمشده در چه موقعيتي قراردارند.
از ماهواره هاي ناوبري براي جهت يابي و تعيين موقعيت در خشكي، دريا، هوا و فضا استفاده مي شود. اين ماهواره ها همچنين اطلاعاتي را از موقعيت و سرعت موضوع مورد نظر، براي كاربران فراهم مي كنند. دقت بالاي سيستم مكان يابي جهاني و جهاني بودن آن باعث استفاده از اين سيستم در علوم گوناگون شده است. جي پي اس بخصوص در موقعيت يابي اهداف دريايي ـ كه موقعيت دور از دسترس تري نسبت به اهداف زميني دارند ـ استفاده بسيار دارد.
اين سيستم هر حركتي را در زمين ـ هر اندازه هم كوچك باشد ـ مي تواند نشان دهد. كنترل حركات تكتونيكي زمين، كنترل جابه جايي سدها و برج هاي بلند، با اين قابليت جي پي اس امكان پذير است. پيش بيني زلزله به يكي از كاربردهاي اصلي اين سيستم بدل شده است. ديگر كاربرد رو به گسترش جي پي اس در نقشه برداري و مين يابي است.

ماهواره هاي مخابراتي
ارتباطات تلفني با 4 گوشه جهان و شبكه هاي تلويزيوني جهاني و منطقه اي، و برقراري شبكه جهاني اينترنت، از مهم ترين مزاياي ماهواره هاي مخابراتي هستند. هم اكنون حجم عمده اي از خدمات مخابراتي و اطلاعاتي از طريق شبكه ماهواره اي صورت مي گيرد.
مخابرات ماهواره اي داراي 3 بخش اصلي فضايي، زميني و خدمات است كه بخش خدمات، بزرگ ترين بخش اين مجموعه است. بخش فضايي شامل ماهواره، پرتابگر و ايستگاه كنترل است. پايانه ها و شبكه هاي كاربران، بخش زميني را تشكيل مي دهند. خدمات ارتباطات ماهواره اي كه از يك كشور تا تمام يك قاره را پوشش مي دهد، شامل ارسال اطلاعات، تصوير، صوت، پخش تلويزيوني، اينترنت، پيام رساني و بسياري ديگر است.
با استفاده از اين خدمات، مي توان خدمات بسيار زياد ديگري نيز عرضه كرد؛ ازجمله آموزش از راه دور، مخابرات، پزشكي از راه دور، برقراري ارتباطات راه دور و ارتباطات بي سيم، جمع آوري اخبار، توزيع نرم افزار، موسيقي و اطلاعات علمي، پخش تلويزيوني، مديريت شبكه هاي نجات و مقابله با بلايا و تبادل اطلاعات مربوط به آب و هوا و ساير امور. فناوري نوين مخابرات ماهواره اي مي تواند در مناطق روستايي و دورافتاده و همچنين در مواقع اضطراري به صورت ابزاري قدرتمند به كار گرفته شود.

ليلاخلج زاده
كارشناس علوم و فناوري فضايي پژوهشكده تحقيقات فضايي
جام جم

بنپایه : روزنامه جام جم، شماره 3243 به تاريخ 13/7/90، صفحه 12