PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : لخته هاي مرگبار سفر



EP-IAG
25-09-2010, 17:40
لخته هاي مرگبار سفر


http://www.asemoon.org/images/stories/73.jpg


«اما» در خانه اش روي تختخواب دراز کشيده بود که ناگهان نفسش به شدت تنگ شد و قفسه سينهاش درد گرفت. به دنبال آن چند سرفه شديد و خروج خلط آغشته به خون، پدر و مادر «اما» را به وحشت انداخت.

اکتبر سال 2000 ميلادي، فرودگاه هيثرو، لندن. «اما کريستوفرسن» پس از گذراندن يک تعطيلات رويايي در سيدني استراليا، به لندن بازگشت.
از همان لحظهاي که درهاي هواپيما باز شد و «اما» از جايش بلند شد، احساس کرد پاي راستش خيلي سنگين شده و درد دارد. پاي راست «اما» به طرز قابل ملاحظهاي ورم هم کرده بود ولي او چندان اهميتي به اين قضيه نداد، به هرحال هرچه باشد او 12 هزار مايل مسافت سيدني تا لندن را طي کرده و به مدت 19 ساعت در هواپيما نشسته بود؛ بنابراين مقداري تورم پا نميتوانست خيلي مهم باشد. با اين وجود 5-4 ساعت بعد وضعيت کاملاً فرق کرد.

«اما» در خانهاش روي تختخواب دراز کشيده بود که ناگهان نفسش به شدت تنگ شد و قفسه سينهاش درد گرفت. به دنبال آن چند سرفه شديد و خروج خلط آغشته به خون، پدر و مادر «اما» را به وحشت انداخت. «اما» بلافاصله به بيمارستان منتقل شد اما تلاشهاي پزشکان فايدهاي نداشت.

او جان خود را از دست داد، در حاليکه تنها 28 سال از عمرش ميگذشت... به فاصله چند ماه پس از مرگ «اما»، مرگ دو نفر ديگر به دنبال پرواز طولاني باعث وحشت مردم شد. «توماس لمب» 68 ساله – که از لندن به ملبورن پرواز کرده بود – و «سوزان ماوير راس» 42 ساله – که با پروازي به مدت 9ساعت از سانفرانسيسکو به لندن بازگشته بود – افراد بعدي بودند که به همين شکل جان خود را از دست دادند.

در تمام موارد، علت مرگ «آمبولي ريوي ناشي از ترومبوز وريد عمقي» اعلام شد. به زبان سادهتر، در هر 3 مورد، در سياهرگهاي پاي اين افراد، به دليل بيحرکتي طولاني مدت، لختههاي خون ايجاد شده بود و اين لختهها پس از اينکه از جاي خود حرکت کردند و به ريه آنها رسيدند، باعث تنگي نفس و مرگ آنها شدند. اما آيا فقط سرنشينان هواپيما در معرض خطر قرار دارند؟ آخرين گزارش سازمان جهاني بهداشت که مدتي پيش منتشر شد، سرنشينان اتومبيل و قطار را هم در معرض خطر جدي ميداند.

وقتي قسمتي از بدن شما در اثر ضربه يا هر آسيبي دچار بريدگي ميشود و خونريزي ميکند، بلافاصله پلاکتها که گروهي از سلولهاي خوني هستند، در محل بريدگي تجمع ميکنند و روند لختهشدن خون را آغاز ميکنند. طي مدت زمان اندکي يکسري فاکتورهاي انعقادي که در خون وجود دارند نيز خود را به محل ميرسانند و در تشکيل و تثبيت لخته به پلاکتها کمک ميکنند. نتيجه اين اتفاقات، ايجاد لخته و بند آمدن خون است.

اما گاهي اوقات، مکانيسمهاي ايجاد لخته بدون وجود آسيب به عروق، خودبهخود فعال ميشوند و در داخل عروق، لخته ايجاد ميکنند. در اين موارد، معمولاً به جاي واژه لخته، از واژه «ترومبوز» استفاده ميشود.

اين لختهها خيلي وقتها در سر جاي خود باقي ميمانند ولي گاهي از محل خود کنده ميشوند و همراه با جريان خون به سمت قسمتهاي ديگر بدن حرکت ميکنند. در اين موارد، ديگر واژه ترومبوز به کار نميرود و به اين لختههاي متحرک، «آمبولي» گفته ميشود.
ترومبوز ميتواند در هريک از عروق خوني ايجاد شود ولي معمولاً در سياهرگها (رگهايي که خون کثيف را به قلب بازميگردانند) رخ ميدهد زيرا جريان خون در سياهرگها کندتر از سرخرگها (رگهايي که خون تميز را از قلب به تمام بدن ميرسانند) است.

اغلب ترومبوزهايي که دردسر ايجاد ميکنند، در سياهرگهاي پاها تشکيل ميشوند. در اين موارد، سياهرگ درگير ممکن است نزديک به سطح پوست باشد (ترومبوز سياهرگ سطحي) يا در عمق عضلات پا باشد (ترومبوز سياهرگ عمقي يا DVT). ترومبوزهاي وريدهاي سطحي معمولاً خطرناک نيستند و خودبهخود حل ميشوند اما ترومبوزهاي وريدهاي عمقي در يک سوم تا يک چهارم موارد ممکن است از جاي خود کنده شوند و از طريق جريان خون به سمت ريهها حرکت کنند.

اگر اين ترومبوزها که اکنون آمبولي ناميده ميشوند به ريهها برسند و شريانهاي ريه را مسدود کنند، باعث تنگي نفس ناگهاني، درد قفسه سينه و خونريزي داخل ريه و در نتيجه خلط خوني ميشوند و حتي ممکن است به مرگ منجر شوند. البته در موارد نادرتر ممکن است آمبوليها شريانهاي مغز را مسدود کنند و باعث سکته مغزي شوند.

به هرحال، مشکل اصلي اينجاست که حتي در صورت تشخيص وجود ترومبوز در پاها، هيچگاه نميتوان پيشبيني کرد که کدام ترومبوز و چه موقع از جاي خود کنده ميشود و حرکت ميکند. بنابراين بهترين کار اين است که از ايجاد ترومبوز جلوگيري شود و مهمترين عامل تشکيل ترومبوز هم بيحرکتي طولانيمدت است.

خيلي از اوقات ترومبوز وريد عمقي علامت خاصي ندارد، اما در مواردي هم ميتواند باعث قرمزي، تورم و درد و حساسيت پاي مبتلا شود. البته تورم پاها همواره ناشي از ايجاد لخته نيست و خيلي اوقات تنها به دليل بيحرکتي طولانيمدت، مثلاً مسافرت طولانيمدت با هواپيما، ماشين يا قطار، پاها دچار تورم ميشوند.

در اين موارد، نشستن طولاني مدت باعث ميشود خون در سياهرگهاي پاهاي شما جمع شود و از طرف ديگر، وضعيت پاها در هنگام نشستن باعث ميشود که فشار درون سياهرگهاي پا افزايش يابد. در اثر اين موارد، مقداري از مايعات درون رگ به بيرون نشت ميکند و باعث تورم ميشود. اين تورم اگر مدت کوتاهي طول بکشد خطري ندارد ولي تورم شديد که تا چند ساعت پس از پايان سفر همچنان باقي باشد، به ويژه اگر فقط در يک پا باشد و درد هم داشته باشد، ممکن است ناشي از يک مشکل جدي يعني همان ترومبوز وريد عمقي باشد.

در اين موارد بهتر است تا لخته از جاي خود کنده نشده، هرچه سريعتر به پزشک مراجعه کنيد. البته با توجه به اينکه خيلي از مشکلات ديگر هم باعث ايجاد چنين علائمي ميشوند، معمولاً پزشک براي تشخيص قطعي از يکسري آزمايشهاي کمکي هم بهره ميگيرد. در صورت تاييد تشخيص، معمولاً بيمار در بيمارستان بستري ميشود و براي او داروهاي ضد انعقاد خون تجويز ميشود.

پایان قسمت اول


بن پايه (http://www.asemoon.org/index.php?option=com_content&view=article&id=25:-1-&catid=1:article&Itemid=7)

EP-IAG
26-11-2010, 10:03
قسمت دوم

http://www.asemoon.org/images/stories/92.jpg


به دنبال مرگ اما کريستوفرسن، توماس لمب و سوزان ماوير راس در يک فاصله زماني کوتاه، سروصداها و اعتراضات در مورد پروازهاي طولاني مدت به اوج خود رسيد. حتي خانواده اين افراد و ساير قربانيان که تعداد قطعي آنها تا آن زمان از 40 نفر گذشته بود، از شرکتهاي هوايي شکايت کردند و خواستار پرداخت غرامت شدند.

به عقيده آنها وضعيت نامناسب صندليهاي هواپيما و فضاي تنگ جلوي پاي مسافران عامل اصلي بيتحرکي بستگان آنها طي پرواز و در نتيجه ايجاد لخته در پاهاي آنها بود. حتي کار به جايي رسيد که براي اين بيماري، نام جديدي ساخته شد: «Economy class syndrome ». اين نام به طور مشخص به اين مسئله اشاره دارد که براي مسافران در قسمت معمولي هواپيما در مقايسه با مسافران قسمت درجه يک (first class) فضاي کمتري در نظر گرفته شده و در نتيجه نميتوانند در حين پرواز به پاهاي خود استراحت بدهند.

با اين حال، سازمان بهداشت جهاني در گزارشي که به تازگي منتشر شده، بيحرکتي طولانيمدت را عامل اصلي ايجاد لخته در پاها دانسته و اعلام کرده است که در اين مورد تفاوتي بين هواپيما و قطار و اتومبيل وجود ندارد.

بنا بر اين گزارش، خطر ايجاد لختههاي خطرناک خوني، بهدنبال مسافرتي که 4 ساعت يا بيشتر طول ميکشد، دو برابر ميشود و فرقي نميکند که فرد سرنشين هواپيما باشد يا قطار يا اتوبوس و اتومبيل شخصي. البته در اين گزارش ذکر شده، مسافراني که طي يک دوره کوتاه پروازهاي متعدد دارند نيز در خطر بالاتري قرار دارند زيرا خطر ايجاد آمبولي ريوي ناشي از ترومبوز وريد عمقي، بعد از پرواز به طور کامل از بين نميرود و تا 4 هفته باقي ميماند.

از سوي ديگر، در حالي که عدهاي عقيده داشتند کاهش فشار هوا و سطح اکسيژن در هواپيما نسبت به محيط عادي، باعث افزايش خطر ايجاد لخته در سرنشينان هواپيما ميشود، تحقيقات گروهي از پژوهشگران انگليسي و اسکاتلندي اين فرضيه را رد کرد.

در اين آزمايش پژوهشگران 73 نفر را در اتاقي که فشار هوا و سطح اکسيژن آن مانند هواپيما بود به مدت 8ساعت نشاندند و همين عمل را در اتاقي با فشار هوا و سطح اکسيژن معمولي تکرار کردند. قبل و بعد از اين آزمايشها نمونه خون اين افراد گرفته شد و فاکتورهاي انعقادي آنها مورد بررسي قرار گرفت و در پايان هيچ تفاوتي بين دو آزمايش ديده نشد.

با اين حال، «فارول کان» مدير سازمان سلامت هوانوردي انگلستان همچنان معتقد است که پرواز در مقايسه با انواع مسافرت، ارتباط بيشتري با ترومبوز وريد عمقي دارد زيرا «خيلي بعيد است که شما 12ساعت بيحرکت در اتومبيل بنشينيد».

چه کساني بيشتر در خطرند؟

با وجودي که بيحرکتي از مهمترين علل رکود خون و در نتيجه ايجاد لخته به شمار ميرود ولي قطعاً تنها عامل خطرساز نيست. ساير عوامل خطرساز – که برخي از آنها به طور مستقيم يا غيرمستقيم با بيحرکتي در ارتباطند – عبارتند از:

وضعيت ظاهري بدن: بنابر گزارش سازمان جهاني بهداشت، افراد چاق در خطر بيشتري براي ايجاد لخته هستند. علت دقيق اين مسئله هنوز معلوم نيست ولي يک فرضيه اين است که هورمون «لپتين» در ايجاد لخته موثر است. اين هورمون توسط سلولهاي چربي توليد ميشود و افراد چاق هم سلولهاي چربي بيشتري دارند. بر پايه گزارش سازمان جهاني بهداشت، همچنين افراد قدبلند (بلندتر از 190سانتيمتر) و کوتاه قد (کوتاهتر از 160 سانتيمتر) نيز در خطر بيشتري قرار دارند.

جراحي: اعمال جراحي بهويژه جراحيهاي تعويض مفصل زانو يا لگن از دلايل عمده ايجاد لخته به شمار ميروند. به همين دليل در اين افراد قبل و بعد از عمل، داروهاي ضد انعقاد خون تجويز ميشود. شکستگيهاي عمده که دوره بهبودي طولانيمدت دارند، مانند شکستگي استخوان ران پا و لگن نيز وضعيت مشابهي دارند، زيرا در اين حالات بيمار به مدت طولاني نميتواند پاهاي خود را حرکت دهد. بهطور کلي هر عاملي که باعث شود شما مجبور شويد به مدت طولاني در بستر استراحت کنيد، خطر تشکيل لخته را بالا ميبرد.

بارداري: خانمهاي باردار يا خانمهايي که به تازگي زايمان داشتهاند، در خطر بيشتري براي ابتلا به ترومبوز وريد عمقي هستند. در واقع، آمبولي ريوي شايعترين علت مرگ زنان در هنگام زايمان است.

مصرف قرصهاي پيشگيري از بارداري: خانمهايي که OCP مصرف ميکنند، 3 تا 4 برابر بيشتر از ديگران در خطر ابتلا به تشکيل لخته هستند. اين خطر در خانمهاي سيگاري يا داراي اضافه وزن بيشتر است. البته هورمون درماني جايگزين در خانمهاي يائسه (HRT) هم اين خطر را افزايش ميدهد. هورمون استروژن موجود در OCP و HRT باعث افزايش فاکتورهاي انعقادي ميشود.

افزايش فاکتورهاي انعقادي در خون: برخي از انواع سرطانها بهويژه سرطان پانکراس، ريه و تخمدان باعث افزايش انعقادپذيري خون ميشوند و شيمي درماني هم اين وضع را تشديد ميکند.

بيماريهاي قلبي: افراد مبتلا به بيماريهاي قلبي- عروقي يا افرادي که سابقه سکته قلبي يا مغزي دارند، بيشتر در خطر تشکيل لخته در سياهرگها هستند. فشار خون بالا و ابتلا به بيماريهاي التهابي روده (نظير کوليت اولسراتيو و کرون) نيز خطر ايجاد لخته را افزايش ميدهند.

سابقه خانوادگي يا شخصي ترومبوز وريد عمقي: بيش از نيمي از موارد آمبولي ريوي ناشي از ترومبوز وريد عمقي، مربوط به يک اختلال انعقادي ارثي است.

فلج: افرادي که به هر دليل فلج شدهاند، بهدليل بيحرکتي در خطر بيشتري قرار دارند.

سيگار: بهدلايلي که بهطور دقيق مشخص نشده، مصرف تنباکو برخي افراد را مستعد تشکيل لخته ميکند، بهويژه اگر با ساير عوامل خطرساز فوق همراه باشد.

چند توصيه عملي براي مسافران

همانطور که گفته شد، بنابر گزارش سازمان جهاني بهداشت، احتمال ايجاد لخته در عروق پاها به دنبال مسافرتي که 4 ساعت يا بيشتر به طول بينجامد، 2 برابر ميشود. البته در اين مورد آمارهاي متفاوتي وجود دارد. بهعنوان مثال، تحقيقات پژوهشگران فرانسوي نشان داده که مسافرت بيش از 5 ساعت با هواپيما، قطار يا اتومبيل خطر ترومبوز وريد عمقي را 5 برابر ميکند.

در عين حال، سازمان جهاني بهداشت عقيده دارد که اين خطر در حدي نيست که مسافران به خاطر آن دچار ترس و وحشت شوند. با اين وجود، به منظور پيشگيري از خطر احتمال بروز آمبولي ريوي، پزشکان توصيه ميکنند که همه مسافران در هنگام سفر به اين موارد توجه داشته باشند:

همانطور که در هواپيما، اتومبيل يا قطار نشستهايد پاهايتان را خم و راست کنيد، مچ پاهايتان را خم کنيد يا بچرخانيد، انگشتان پاهايتان را حرکت دهيد و با پاهايتان به صندلي جلو فشار بياوريد. اين اقدامات از رکود خون در عروق پاها جلوگيري ميکند. در ضمن براي زمان طولاني پاهايتان را روي هم نيندازيد.

هر يک ساعت يکبار به مدت 2دقيقه در داخل هواپيما يا قطار قدم بزنيد. اگر با اتومبيل شخصي خود مسافرت ميکنيد، توقف کنيد و در اطراف اتومبيل قدم بزنيد و پاهايتان را خم و راست کنيد.

از جورابهاي ساق بلند مخصوص استفاده کنيد. اين جورابها با حمايت از عروق پا، مانع تورم پا ميشوند.

قبل و طي مسافرت، مقدار زيادي آب بنوشيد. کم آبي بدن باعث افزايش غلظت خون و در نتيجه افزايش خطر تشکيل لخته ميشود.

اگر شما بهدليل يک بيماري خوني ارثي يا هر دليل ديگري در معرض خطر بيشتري براي ابتلا به ترومبوز وريد عمقي قرار داريد، قبل از مسافرتهاي طولاني حتما با پزشک خود مشورت کنيد تا در صورت لزوم براي شما داروهاي رقيق کننده خون را تجويز کند.