PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : سحابی چیست؟



Behrang
07-04-2009, 19:28
جهان علاوه بر ستارهها حاوی مقادیر زیادی گرد و غبار و گاز وجود دارد که مابین کهکشان ها پراکنده شده است.
چگالی گاز در فضای بین کهکشانها فقط برابر 20 اتم در هر اینچ مکعب است. برای مقایسه میتوان آن را با تعداد اتمهای موجود در هوا بر روی زمین و در سطح دریا برابر 10 در هر اینچ مکعب است، مقایسه کرد.

سحابی (nebula) ابر یا هر چیز دیگری است که از گرد و غبار و گاز میانستارهای تشکیل شده است. سحابیهای تابان ابرهایی گازی هستند که به علت نور ستارگان مجاور خود قابل رویت هستند.

بعضی از سحابیهای تاریک بوده و تنها هنگامی که مانع عبور نور ستارگان یا سحابیهای تابان از پشتشان میشوند، میتوان آنها را دید.

خیلی چیزهایی که زمانی سحابی نامیده میشدند، از نو طبقهبندی شدهاند. در قرنهای پیشین این اشیاء در نظر ستاره شناسان ساختارهای ابر مانند مه آلود بودند، ولی بعدا ستاره شناسان با بهبود تلسکوپها توانستند این به ظاهر سحابیها را به عنوان کهکشان یا خوشههای ستارهای شناسایی کنند.


سحابیهای تاریک

سحابی تاریک ابری از گرد و غبار و گاز است که گازش نور میدانهای ستارگان یا سحابیهای تابان پشت سرش را که از این ابر میگذرند، جذب میکند. سحابیهای تاریک، که به سحابیهای جذبی نیز معروفند، هیچ تشعشعی از خود ندارند، ولی ممکن است نورهای جذب شده را به شکل امواج رادیویی یا انرژی مادون قرمز دوباره بتابانند.

شاید جرم سحابیهای تاریک چندین هزار بار از جرم خورشید بیشتر باشد. اگر یک سحابی به اندازه کافی جرم داشته باشد، در نقطهای از زمان موادش فشرده شده و تبدیل به ستاره میشود. شاید سپس سحابی تاریک با ستارگان جوان گرم حرارت ببیند و به سحابی نشری درخشانی تبدیل شود.

سحابیهای سیارهای

ستارگان غول سرخ در اواخر عمرشان لایههای گازی بیرونی شان را به دور میاندازند. این لایهها پوسته منبسط شوندهای از گازهای تابان را تشکیل میدهند که سحابی سیارهای نامیده میشوند. علت این نامگذاری این است که ویلیام هرشل، منجم آلمانی الاصل (1822 - 1783)، تصور کرد که این پوستهها شبیه سیارهاند.

شاید از دید ناظر زمینی، این پوسته گازی به شکل ساعت شنی، حباب یا حلقه به نظر آید. این سحابی با سرعت تقریبی 20 کیلومتر (12 مایل) در ثانیه رو به بیرون حرکت میکند و بعد از 35 هزار سال در محیط میانستارهای پراکنده خواهد شد.

امواج انفجاری

موجهای ضربه ای انفجار ابر نواختر با سرعت هزاران کیلومتر در ثانیه در محیط میان ستارهای سیر میکنند. این موجهای ضربهای مواد میان ستارهای را آشفته میکنند و شاید فرآیند فروریزش گرانشی را که سرانجام باعث تشکیل ستارگان در ابرهای میان ستارهای میشود، آغاز میکنند.

از هنگام اختراع تلسکوپ، هیچ ابر نواختری در کهکشان ما کشف نشده است. اگر ابر نواختری بوجود میآمد، تا چندین ماه، در آسمان به تابناکی ماه میدرخشید. اگر آن ابر نواختر فرضی به زمین بسیار نزدیک میبود، میتوانست جو زمین را منهدم کند.

سحابیهای تابان

دو نوع سحابی تابان وجود دارد: نشری و بازتابی، که هر دو با تولد ستاره ارتباط دارند.

گازهای سحابی نشری عمدتا در بخش قرمز یا سبز طیف میتابند، زیرا با حرارت ستارگان جوان گرم درون سحابی گرم شدهاند. غبار سحابی، نور ستارگان جوان داخل و اطراف سحابی بازتابی را پراکنده میکند.

دو نوع سحابی تابان دیگر نیز وجود دارند: بقایای ابر نواختری و سحابیهای سیارهای. هر دو اینها از مواد دفع شده ستارگان در حال مرگ تشکیل شدهاند.

بقایای ابر نواختری

هنگامی که ستاره بصورت ابرنواختر منفجر میشود، لایههای گازی بیرونی آن برای تشکیل بقایای ابر نواختری تابان ، متلاشی شده و با سرعت از هستهاش فاصله میگیرند. ب

رخی از انفجارات آنقدر شدیدند که حتی خود هسته نابود میشود. تقریبا 90 درصد ته ماندهها کم و بیش کرویاند و بقیه بر اثر نیروی انفجار متلاشی میشوند تا انبوهی از شعلههای گازی فاقد ساختار ظاهری را تشکیل دهند. در مرکز چنان بقایایی، پالسارها (ستارههای تپنده) شناسایی شدهاند.

سحابی انکساری

در سحابی انکساری ذرات غبار نور را منعکس نمیکنند، بلکه متواری میکنند. نور قرمز میتواند آسانتر از نور آبی از ابر غبار بگذرد، پس نور آبی بیشتر پراکنده میشود، این امر موجب آبی شدن آن ابر میشود.

همین خاصیت باعث آبی به نظر آمدن آسمان از زمین میشود. ذرات غبار نور خورشید را در جو شدیدا پراکنده میکنند و در مسیرهایی به جز سمت خورشید، ناظر آسمان عمدتا نور آبی پراکنده میبیند.

سحابیهای خارج کهکشانی

آنچه به نام سحابیهای خارج کهکشانی نامیده میشود تودههای عظیم و پیوسته گازی نیست، بلکه مجموعهای است از ستارگانی شبیه ستارگان کهکشان، رصدهای انجام شده نشان میدهد خاصیت طیفی نوری که از این سحابیها صادر میشود، بسیار شبیه به نوری است که از خورشید خود ما خارج میگردد.

بنابراین درجه حرارت متناظر با چنین صدور نوری نمیتواند با درجه حرارت سطحی خورشید اختلاف فراوان داشته باشد و این درجه حرارت بایستی به چند هزار درجه برسد. اگر این سحابیها واقعا تودههای غول پیکر گاز پیوستهای بودند که درجه حرارت سطحی آنها همان درجه حرارت سطحی خورشید بود، ناچار میبایستی نوری که از آنها صادر میشود با وسعت سطح یعنی با مربع یکی از ابعاد آنها متناسب باشد.

چون قطر متوسط این سحابیها بیلیون بیلیون بار بزرگتر از خورشید است، باید چنان انتظار داشته باشیم که نورانیت کلی آنها بیلیون بیلیون برابر بزرگتر از نورانیت خورشید باشد. ولی نورانیت فعلی سحابی امرأه المسلسله بسیار کوچکتر از این اندازه است و از 1.7 بیلیون برابر نورانیت خورشید تجاوز نمیکند.

نور از تمام سطح سحابی صادر نمیشود بلکه از عده زیادی از لکههای کوچک روشن بر میخیزد که مجموع کلی سطح آنها به سختی با یک بیلیونیوم تمام سطح سحابی برابری میکند. این همان چیزی است که باید از سحابیهایی انتظار داشته باشیم که از ستارگان متعارفی جدا جدا از یکدیگر ساخته شدهاند.

همشهری آنلاین

Tomcattter
11-01-2010, 22:20
جسمی آسمانی که از ستاره بزرگتر و نور آن پخش تر به نظر می رسد.در گذشته این اسم به تمام اجسام با این ویژگی داده شده مانند کهکشانها خوشه های باز خوشه های کروی و.....ولی در حال حاضر به توده های گازی وغباری که قابل تفکیک به ستاره نیستند اطلاق می شود.انواع سحابی عبارتند از ۱-سحابی نشری ۲- سحابی تاریک ۳- سحابی بازتابی


http://www.blackskies.org/images/nebula_samples/EN_RosetteNebula.jpg
سحابي نشري(سحابي Rosetteدر كهكشان Monoceros (mo-nos-er-os )

نور بیشتر سحابیهای نشری بصورت خطوط طیفی نشری می باشد.در این سحابیها اتمها توسط تابش ماوراءبنفش ناشی از ستاره یا ستارگان داغ ،یونیده شده وبدنبال این در نور مرئی تابش دوباره داشته ودیده می شوند.تابش دوباره به این شکل است که الکترونی که از اتم مادر جدا شده دوباره با آن ترکیب می شود ونور تولید می کند این نور تولیدی نه در همان طول موج نور ورودی بلکه با طول موج بلندتر ودر ناحیه مرئی طیف می باشد.سحابی نشری خود به چند دسته تقسیم می شوند.هیدروژن ماده غالب سحابیها می باشد واز آنجاییکه یونیده شدن آن باعث مشاهده سحابی می شود به این سحابیها مناطق HII یا سحابی هیدروژن دوبار یونیده هم گفته می شود.


http://www.blackskies.org/images/nebula_samples/DN_Horsehead.jpg
سحابي تاريك(سحابيHorsehead در كهكشان Orion )

بیشترین وقوی ترین تابش هیدروژن در طول موج 656 نانومتر در منطقه قرمز طیف می باشد بنابراین در عکسبرداریهامناطق هیدروژن دوبار یونیده بصورت مناطق قرمز رنگ مشاهده می شوند.با این وجود امکان دارد در نور دیدگانی هم با نور سبز رنگ که ناشی از خطوط طیفی ممنوعه (forbidden)در طول موجهای 496 و501 نانومتر ناشی از تابش اکسیژن می باشد دیده شوند.


http://www.blackskies.org/images/nebula_samples/RN_ngc1435.jpg
سحابي بازتابي(سحابيMerope (mer-o-pe) در كهكشان Taurus )

اگر ستاره عامل تحریک سحابی ٬خیلی داغ باشد بیشتراین تابش آن در منطقه ماوراءبنفش بوده وهمین موجب درخشندگی بیشتر سحابی حتی بیشتر از درخشندگی ظاهری خود ستاره خواهد شد.گرچه سحابی ها درخشنده به نظر می رسند این را باید بدانید که بسیار رقیق می باشندومشخص شده که به طور نوعی هر کیلوگرم ماده در حجمی در حدود هزار میلیون کیلومتر مکعب پخش شده است.

سحابیهایی که باقیمانده یک انفجار ابر نواختری هستند معمولا" دارای تابش سنکروترون می باشند که در منطقه رادیویی طیف قابل کشف است اما در بعضی موارد نیز مانند سحابی خرچنگ در صورت فلکی ثور ٬تابش می تواند در نور دیدگانی هم رخ می دهد. سحابیهای سیاره ای هم که بدنبال فعالیت شدید ستاره ای به شکل انفجار بوجود می آیند ونور سحابی ناشی از تحریک مواد آن توسط ستاره مرکزی می باشد از جمله سحابیهای نشری به حساب می آیند.

علاوه بر سحابیهای نامبرده٬ سحابی تاریک یا سحابی جذبی (مانند سحابی گونی ذغال) نیز وجود دارد که برخلاف موارد قبلی توسط هیچ ستاره ای روشن نشده اندو فقط بدلیل قرار گرفتن در مقابل نواحی روشن پشتی قابل مشاهده می شوند.


http://www.blackskies.org/images/nebula_samples/PN_EskimoNebula.jpg
سحابيEskimo

بعضی از سحابیها با نام سحابی های بازتابی نیز وجود دارندکه بدلیل اینکه نور ستارگان را پخش می کنند مشاهده می شوند. در این موارد گاز را نمی توان مشاهده کرد وبجای آن لکه های کوچک وپراکنده (مانند دود سیگار) که غبارهستند مشاهده می شوند.نور این سحابیها از نور ستاره ای که آنها راروشن کرده کمتر است مگر اینکه قسمتی غلیظ از آن جلوی نور خود ستاره را گرفته باشد.این سحابیها معمولا" در عکسبرداریها آبی رنگ دیده می شوند.


http://www.blackskies.org/images/nebula_samples/SN_CrabNebula.jpg
سحابيCrab


منبع:دانشنامه ستاره شناسي
http://www.blackskies.org/

nnorbert
12-01-2010, 00:30
سحابی واقعی محل تولد ستارگان هستند. هنگامی که آنها شکل می گیرند عمدتا از هیدروژن ساخته شده اند و مقداری هلیوم و فقط مقدار ناچیزی از دیگر عناصر را دارند که خود بیانگر این امر می باشد که چرا اولین نسل ستارگان از فلزات فقیر می باشند. ابر های جوان همچنین مقادیر اندکی از عنصر سبک لیتیوم را در خود جای می دهند. وقتی که یک ستاره با واکنش های هسته ای شروع به درخشیدن می کند لیتیوم نابود می شود. بنابراین اگر در طیف ستاره ای علائم لیتیوم دیده شود بیانگر این است که ستاره دارای سن زیادی نیست تا بتواند تابش حاصل از گداخت هسته ای داشته باشد.
مشهورترین سحابی M42 است كه در شمشیر صورت فلکی جبار دیده می شود و با چشم غیر مسلح به راحتی قابل دیدن است. در واقع آن فقط مهم ترین بخش از ابر عظیم مولکولی است که تمامی صورت فلکی جبار را می پوشاند؛ در فاصله 1600 سال نوری واقع شده است و به خوبی مورد مطالعه قرار گرفته است. بطور غیر قابل باوری ماده اندکی در آن وجود دارد. به عنوان مثال اگر ازسرتاسر آن به طول 16 سال نوری نمونه ای به قطر 3 سانتیمتر براشته شود ( استوانه ای به قطر 3 سانتیمتر و طول 16 سال نوری ) وزن ماده بدست آمده معادل وزن یک سکه خواهد بود.
در داخل یک سحابی از این گونه، شکل گیری ستاره با گسترش یک ناحیه متراکم تر _ شاید به دلیل یک شوک _ مثلا حاصل از یک سوپرنوا که تمامی ماده را اسکن می کند شروع می شود. ستاره اولیه شکل می گیرد در حالیکه معمولا توسط یک پوششی از ماده کدر پوشیده شده و فقط در طول موج های مادون قرمز قابل دید است. بعد از آن شکل دایره ای را می بینیم هنگامی که فورانی از ماده ای که قبلا فشرده شده است از ستاره های جوان به بیرون فرستاده می شود و سپس در طول موج های مرئی قابل دید خواهد بود. برای آنها اصطلاح T Tauri را بکار می برند. ستارگان تیپیک از این نوع در فاصله 1 تا 10 میلیون سال نوری قرار دارند. آنها باد های ستاره ای شدید را می فرستند و تعداد زیادی از آنها در داخل سحابی جبار یافت شده است.

سحابی M 42 در صورت فلکی جبار

http://www.privateimage.com/images/g4c44atand6n5fmq1zn.jpg (http://www.privateimage.com/)