PDA

توجه ! این یک نسخه آرشیو شده میباشد و در این حالت شما عکسی را مشاهده نمیکنید برای مشاهده کامل متن و عکسها بر روی لینک مقابل کلیک کنید : کاربرد ماهوارهها



Alijafarizade
05-01-2006, 11:09
در يك دستهبندي كلي ماهوارهها را ميتوان به شش دسته تقسيم نمود:



1. ماهوارههاي ارتباطي ( Communications Satellites )



اولين دسته، ماهوارههاي ارتباطي هستند كه براي ارتباطات راديويي، تلويزيوني و اينترنتي و كلاً ارتباطات مخابراتي مورد استفاده قرار ميگيرند. اولين ماهوارة ارتباطي با نام Echo1 بود كه در سال 1960 توسط يك بالن به هوا رفت و براي انعكاس سيگنالهاي راديويي بود و بعد از آن دو ماهواره با نامهاي Relay1 و Telstar1 در سال 1962 به فضا پرتاب شدند كه مسؤوليت تقويت سيگنال و ارسال آن به يك نقطه ديگر را برعهده داشتند.



اما اولين ماهواره با مدار زمين ثابت با نام Syncom3 در سال 1964 يعني هفت سال بعد از پرتاب اولين ماهواره به فضا، در مدار قرار گرفت اين ماهواره بازيهاي المپيك توكيو همان سال را از فراز اقيانوسآرام به آمريكا ارسال كرد و اولين ماهواره تجاري زمين ثابت نيز به نام Intelsat1 در سال 1965 آغاز به كار نمود قابل ذكر است از سال 1979 شبكه بينالمللي ماهوارهاي Inmost براي برقراري ارتباط تلفن همراه ماهوارهاي در سراسر جهان راهاندازي شده است كه بيش از 80 كشور جهان در آن عضويت دارند.



2. ماهوارههاي هواشناسي ( Weather Satellites )



دسته دوم از ماهوارهها ماهوارههايي هستند براي مطالعات جوي و هواشناسي بكار برده ميشوند و بوسيلة دادههاي آنها نظير موقعيت ابرها و پروفيل دما و غيره وضعيت هوا براي آينده پيشبيني ميشود. اولين ماهواره هواشناسي به نام Tiros در سال 1960 به فضا فرستاده شد كه تصوير مادون قرمز از ابرها براي زمين ارسال ميكرد و توانايي شناسايي توفانها ومسير آنها را داشت و بعد ازآن سري ماهوارههاي Nimbus و Itos نيز به فضا فرستاده شد هماكنون ماهوارههاي زمين ثابت ( GOES ) اطلاعات و تصاوير هواشناسي را براي زمين ارسال ميكنند ماهوارههاي كنوني قابليت تمركز بر يك منطقه و همچنين قدرت مانور در فضا براي بهترين پوشش را دارا هستند.



3. ماهوارههاي هدايت و ناوبري ( Navigation Satellites )



اين ماهوارهها براي تعيين موقعيت و كمك به هدايت و ناوبري وسايل نقليه هوايي، دريايي و زميني مورد استفاده قرار ميگيرند و با تجاري شدن اين ماهوارهها افراد بطور شخصي نيز از اين قابليت ميتوانند استفاده نمايند. اولين ماهواره از اين نوع با نام Transit 5A در سال 1963 به فضا پرتاب شد كه سيگنالهاي ثابتي را ارسال ميكرد و هواپيماها و كشتيها ميتوانستند به وسيله آن مكان خود را شناسايي نمايند البته اين سري از ماهوارههاي Transit بهعلت تعداد كم ومدارهاي قطبي نميتوانست همه جاي زمين را در يك زمان پوشش دهند. و به همين علت بعد از مدتي سري ماهوارههاي Navstar يا GPS كه شامل 24 ماهواره با فاصله 17700 كيلومتري از زمين در 6 صفحه مداري مختلف به فضا پرتاب شدند بطوريكه استفاده كننده در زمين همواره 5 ماهواره را رؤيت ميكند و قادر است مكان خود را از لحاظ طول وعرض جغرافيايي و همچنين ارتفاع با دقت بسيار خوبي در حدود چند متر معين نمايد. البته شوروي سابق هم نمونهاي مشابه سيستم GPS را با نام GLONASS را به فضا پرتاب كرده است و هماكنون استفاده از اين سيستم هم ممكن ميباشد و اين ماهوارهها هر 12 ساعت يك دور مدار خود را طي مينمايند.



4. ماهوارههاي شناسايي ( Reconnaissance Satellites )



همانطور كه از نام اين ماهوارهها پيداست اين دسته توسط سنسورهاي مختلف از اطلاعات گوناگوني را از زمين دريافت و به مراكز كنترل ارسال مينمايند. اين اطلاعات بطور مثال ميتواند تصاوير با طيف نوري در محدوده بينايي و يا مادون قرمز و حتي اطلاعات راداري باشد. ماهوارههاي Landsat و Spot از جملة اين ماهوارهها هستند كه عكسهايي با دقت بالا از زمين تهيه ميكنند. ماهوارههاي شناسايي استفادههاي گستردهاي دارند و درجاهاي مختلف از آنها استفاده ميشود. در زير به دستهبندي كاربردهاي اين دسته از ماهوارهها بهطور اختصار ميپردازيم.



• زمينشناسي



در اين كاربرد مشخصههاي زمينشناسي بطور مثال مشخصات گسلها و آتشفشانها مشخص ميشود؛ با استفاده از اين ماهوارهها تركيب ساختار زمين بررسي و نقشههاي زمين شناسي تهيه ميگردد. از اطلاعات بدست آمده در اكتشاف معادن مختلف ازجمله نفت و گاز و زغالسنگ و طلا و غيره استفاده ميشود.



• منابع آبي



ارزيابي و شناسايي منابع آبي سطحي و حتي كمك براي شناسايي آبهاي زيرسطحي، مطالعه شبكه آبراهها و سدها و جزر و مد و پوشش برفها از استفادههاي ماهواره در اين بخش هستند.



• كشاورزي



ارزيابي و شناسايي مناطق زير سطح كشت، وضعيت محصول و همچنين تعيين بافت سطوح زمين از نظر نوع كيفيت براي كشاورزي مقدور ميباشد.



• جنگلداري و مراتع



استفاده از ماهوارهها براي ارزيابي وشناسايي جنگلها و مراتع و بررسي تراكم و كيفيت جنگلها راه را براي نظارت و تحقيقات مؤثر بر نگلها را فراهم كرده است.



• شيلات و درياشناسي



ارزيابي و مطالعه آب درياها و اقيانوسها، بررسي جريانهاي آبي و همچنين پيشبيني تجمع ماهيها و غيره از ديگر كاربردهاي اين ماهوارهها هستند



• مطالعات زيست محيطي



بررسي ومطالعه در مورد تنوع زيستمحيطي و زيستگاههاي حيات وحش







• حفاظت از محيط زيست



شناسايي آلودگيهاي مواد آلاينده از جمله آلودگيهاي نفتي در درياها و غيره كه به كمك ماهوارهها صورت ميپذيرد.



• بررسي بلايهاي طبيعي



مطالعه و بررسي وحتي پيشبيني بلايهاي طبيعي از جمله طوفان، گردباد، سيل، زلزله و آتشسوزي از موارد ديگر اين كاربردها هستند.



• نقشهبرداري



نقشهبرداري از كليه سطوح روي زمين حتي درياها توسط ماهوارهها امري سهلالوصول شده است كه كيفيت و دقت نقشهها را بسيار افزايش داده است و هزينة انجام آن را نيز كاهش داده است.



• مطالعات شهري



مطالعه و بررسي بر روي مناطق شهري از جمله بافتهاي مختلف شهر، فضاي سبز شهرها و غيره از كاربردهاي ماهواره در اين بخش هستند.



• حملونقل



مطالعه و تهيه راههاي حملونقل و همچنين مطالعه براي طراحي راههاي جديد جادهاي و ريلي



• شناسايي فعاليتهاي نظامي



بررسي و مطالعة فعاليتهاي نظامي از جمله ايجاد استحكامات، تغيير مواضع و فعاليتهاي هستهاي كشورها از جملة اين كاربردها است.



5. ماهوارههاي تحقيقاتي ( Research Satellites )



اين ماهوارهها اكثراً براي بررسي و اندازهگيري خواص مختلف در فضا مورد استفاده قرار ميگيرند خواصي مانند ميدانهاي مغناطيسي، تشعشعات كيهاني و مشخصههاي اجرام فضايي كه از زمين امكان اندازهگيري آنها مقدور نيست. مطالعه انتشار امواج از خورشيد و امواج نوري و راديويي از ستارگان دور و از اتمسفر زمين نمونههاي اين تحقيقات هستند. تلسكوپ فضايي هابل ( Hubble )، ايستگاههاي فضايي سايلوت و مير ( Salyut, Mir ) شوروي و Skylab امريكا و اخيراً ايستگاه فضايي بينالمللي از جمله ماهوارههاي تحقيقاتي هستند.



6. ماهوارههاي نظامي ( Military Satellites )



اين ماهوارهها ميتوانند نقشهاي جاسوسي، دفاعي و حتي حمله را بر عهده بگيرند. استفادههايي مثل دريافت و شنود اطلاعات و مكالمات اهداف نظامي، شناسايي حملات موشكي، شناسايي مراكز نظامي، هدايت نيروها، ايجاد اغتشاش در ارتباطات دشمن و حتي حمله به اهداف زميني و يا حتي فضايي دشمن از جمله كاربردهاي ماهوارههاي نظامي هستند. البته اطلاعات زيادي از اين ماهوارهها در دنيا منتشر نميشود.



موقعيت كشور



كشور ما كه مدت زيادي از فعاليتهاي فضايي آن نميگذرد با پشت سر گذاشتن يك انقلاب و يك جنگ مدتي است كه در حال شكلگيري و سازماندهي ميباشد. با بوجود آمدن سازمان فضايي ايران به عنوان متولي اين بخش و محلي كه تصميمگيري، اجرا و پاسخگويي در اين مورد را بر عهده دارد، گام بزرگي در اين بخش برداشته شده است. وجود يك دورنما و استراتژي مناسب در مدتي نهچندان دور ميتواند كشور را به اهداف خود در بدست آوردن فناوري فضايي كمك نمايد. داشتن ماهوارهاي مستقل در بخش مخابرات، اولين گام در راه رسيدن به اين فناوري است. داشتن يك ماهوارة مستقل مانند ماهوارة زهره، باعث قطع وابستگي براي استفاده از كاربردهاي مخابراتي آن، حداقل در محدوده غرب آسيا، اروپا و شمال آفريقا ميباشد. مسأله ديگر اجاره دادن بخشي از پهناي باند مخابراتي آن به كشورهاي ديگر است كه با افزايش روزافزون كاربران فناوري اطلاعات و ارتباطات مخابراتي امري دور از دسترس نيست و مسأله سوم از لحاظ سياسي و عزت ملي وجود يك ماهواره ملي با اهميت ميباشد. داشتن يك ماهواره مستقل اگرچه از بعد حركت در بدست آوردن فناوري فضايي هرچند قدم كوچكي است، ولي مقدمهاي در وارد شدن صنايع داخلي كشور در اين بخش، براي كسب اين فناوري ميتواند باشد به شرط اينكه در اين زمينه برنامهريزي مناسب و دقيقي داشته باشيم.



البته همانطور كه در ابتداي اين مقاله ذكر شد، نبايد از دو بخش ديگر اين فناوري غافل شد. در بخش فرستادن ماهواره به فضا گفتن همين نكته كافي است كه كشوري با توانايي فرستادن ماهواره به فضا، قابليت پرتاب موشك به تمام نقاط كره زمين را خواهد داشت و از لحاظ دفع تهديدات نظامي و بالا بردن قدرت نظامي كشور با توجه به شرايط كشور بسيار با اهميت ميباشد و احتمالاً سپردن اين قسمت به بخش نظامي كشور مناسب خواهد بود زيرا بخش نظامي كشور ضمن داشتن تجربه در پرتاب موشك ميتواند بدست آوردن اين فناوري را در برنامه خود قرار دهد و ضمن استفاده نظامي از آن، در اختيار بخش غير نظامي براي استفاده نيز قرار دهد. قسمت بعدي تجهيزات زميني ماهواره است كه در اين بخش هم كشور بايد به سمت خودكفايي حركت نمايد؛ زيرا استفاده از تمام امكانات اين فناوري محتاج وجود اين بخش است.



مطلب بعدي استفاده از توانهاي موجود و بالقوه كشور در اين بخش است كه وجود يك انجمن هوافضايي ميتواند كمك مؤثري باشد و به عنوان پلي براي ارتباط مؤثر و كارا بين شركتها و سازمانها عمل نمايد. كشور بايد به سمتي حركت نمايد كه بتواند خود ماهواره مورد نياز خود را طراحي نمايد و قطعات مورد نياز ماهوارهاش را يا بسازد و يا از سازندگان ديگر كشورها تأمين نمايد و سرانجام در صورت نياز با توجه به موقعيت كشور به سمت خودكفايي هرچه بيشتر در اجزاي اين فناوري حركت كند و حتي از محصولاتش به ديگر كشورها نيز صادر نمايد. در انتها اين نكته قابل ذكر است كه در صورت بالندگي در بخش فضا به علت پيشرو بودن اين صنعت و فناوري ميتوان از نتايج بدست آمده در اين بخش در صنايع ديگر همچون صنايع هوايي، خودروسازي و ديگر صنايع كشور نيز استفاده نمود.